सामाजिक आणि शैक्षणिक क्षितिजाचा कणखर कणा : कृष्णाजी भाईक
काही व्यक्तींचे जीवन म्हणजे केवळ एक प्रवास नसून तो समाजोपयोगी कार्याची एक भव्य गाथा असते. सावरगावच्या एका लहानशा खेड्यातून सुरू झालेला प्रवास, नागपूरमधील उच्च शिक्षणाचा टप्पा आणि पुढे ब्रम्हपुरीच्या शैक्षणिक व सामाजिक क्षितिजावर स्वतःच्या कर्तृत्वाचा उमटवलेला ठसा... हे भावूक आणि तितकेच प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व म्हणजे श्री. कृष्णा चिंधबाजी भाईक! वयाची ७५ व्या वर्ष पूर्ण केली असताना (अमृत महोत्सवी वर्ष) त्यांच्या अफाट सामाजिक व शैक्षणिक योगदानाचा लेखाजोखा मांडणे आणि त्यांच्या कार्याची महती गाणे ही प्रत्येकासाठीच अभिमानाची बाब आहे.
०७ ऑगस्ट १९५१ रोजी नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्यातील मुळ सावरगाव येथे कृष्णाजींचा जन्म झाला. मोठ्या व एकत्र कुटुंबात संस्कारित झालेल्या कृष्णाजींचे इयत्ता आठवीपर्यंतचे प्राथमिक शिक्षण सावरगाव येथेच झाले. कौटुंबिक व्याप आणि जबाबदाऱ्यांची जाणीव असतानाही त्यांनी शिक्षणाची कास सोडली नाही. नागपूर येथून त्यांनी 'एम. कॉम.' (M.Com.) पर्यंतचे उच्च शिक्षण पूर्ण केले.
युवा अवस्थेत असतानाच त्यांच्यात समाजकार्याची आणि नेतृत्वाची बीजं रोवली गेली. युवक काँग्रेसचे सक्रिय कार्यकर्ते म्हणून त्यांनी आपल्या सार्वजनिक जीवनाची सुरुवात केली. सन १९७३ ते २००९ या प्रदीर्घ ३६ वर्षांच्या कालावधीत त्यांनी नेवजाबाई हितकारिणी महाविद्यालय, ब्रम्हपुरी येथे कार्यालयीन अधीक्षक म्हणून निष्ठापूर्वक सेवा बजावली.
शासकीय सेवेत असताना केवळ आपले काम करून ते थांबले नाहीत, तर चंद्रपूर जिल्हा शिक्षकेत्तर कर्मचारी संघटनेचे धडाडीचे कार्यकर्ते म्हणून त्यांनी कर्मचाऱ्यांच्या हक्कासाठी लढा दिला. अनेक अन्यायग्रस्त कर्मचाऱ्यांना न्याय मिळवून देण्यात त्यांचा सिंहाचा वाटा राहिला.
सन १९९९ ते २००४ या काळात त्यांनी ब्रम्हपुरी नगर परिषदेचे उपाध्यक्षपद भूषवले. या कार्यकाळात जेव्हा शहरावर तीव्र पाणीटंचाईचे सावट आले, तेव्हा कृष्णाजींनी अत्यंत दूरदृष्टीने पहिली पाणीपुरवठा योजना यशस्वीरीत्या कार्यान्वित केली आणि ब्रम्हपुरीकरांची तहान भागवली. समस्या कितीही मोठी असो, त्यावर ठोस उपाय शोधण्याची त्यांची कार्यशैली नेहमीच कौतुकास्पद ठरली.
शिक्षणाचे महत्त्व स्वतः अनुभवल्यामुळे त्यांनी अनेक गरीब व गरजू विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत केली. 'शिक्षणापासून कोणीही वंचित राहू नये' या ध्येयाने त्यांनी केलेल्या या मदतीमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये त्यांचे एक आदरणीय आणि प्रेमळ स्थान निर्माण झाले.त्यांच्या सामाजिक दातृत्वाचे उदाहरण द्यायचे झाल्यास, सहिष्णू फाउंडेशन, ब्रम्हपुरी या सामाजिक संस्थेला त्यांनी दिलेले फ्रीजर, शवपेटी आणि वॉकरचे दान अत्यंत उल्लेखनीय आहे. माणसाच्या दुःखात आणि गरजेच्या वेळी धावून जाणे हा त्यांचा सहज स्वभाव आहे.
कृष्णाजींच्या या सामाजिक व शैक्षणिक प्रवासात त्यांच्या पत्नी डॉ. कविता कृष्णाजी भाईक यांची त्यांना खंबीर साथ लाभली. डॉ. कविता भाईक या नेवजाबाई हितकारिणी कन्या विद्यालय, ब्रम्हपुरी येथून शिक्षिका व मुख्याध्यापिका म्हणून सन्मानाने सेवानिवृत्त झाल्या आहेत. दोन मुले, दोन सुना आणि नातवंडे अशा परिपूर्ण आणि सुसंस्कृत कुटुंबासह ते आपला आनंददायी काळ घालवत आहेत.
हात मदतीचा, मन हे विशाल,
कार्यात ज्यांच्या नाही कसलाही छळ.
शैक्षणिक अन् सामाजिक क्षितिजावर,
तेजस्वी राहो तुमचा हा प्रवास निरंतर!
कृष्णा चिंधबाजी भाईक म्हणजे निष्ठा, संयम, सहकार्याची भावना आणि अथांग समाजसेवेचे मूर्तिमंत उदाहरण. वयाच्या ७५ व्या टप्प्यावर (अमृत महोत्सवी वर्षात) पदार्पण करत असताना, त्यांनी कमावलेली माणसांची संपत्ती आणि जोडलेली मने हीच त्यांच्या महान कर्तृत्वाची पावती आहे.
त्यांच्या या ७५ व्या वाढदिवसानिमित्त त्यांना निरोगी, दीर्घायुषी आणि आनंदी जीवनासाठी मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा!
